100 yoshgacha umr ko’rishning 5 ta siri.

Total
0
Shares

Dunyoda o‘rtacha umr ko‘rish 71 yoshni tashkil etadi, ammo baʼzi mamlakatlarda bu ko‘rsatkich ancha yuqori va u yerda uzoq umr ko‘ruvchilar soni dunyoning boshqa qismlariga qaraganda ko‘proq. Biz “uzoq umr ko‘radigan” mamlakatlar reytingini tahlil qilishga va ularning aholisining uzoq umr ko‘rishini qanday omillar taʼminlaganini tushunishga harakat qildik.

Yer yuzining 533 ming aholisi allaqachon 100 yoshini nishonladi va so‘nggi 18 yil ichida uzoq umr ko‘ruvchilar soni to‘rt baravar ko‘paydi: 2000 yilda ular bor-yo‘g‘i 151 ming edi. Agar siz ayol bo‘lsangiz (yuz yoshga to‘lganlarning 80 foizi), eng yaqin qarindoshlaringiz orasida kamida bittasi 100 yoshga to‘lgan bo‘lsa, faol hayot tarzi bilan shug‘ullansangiz va ratsioningizda O‘rta er dengizi parheziga rioya qilsangiz (uch yil oldin u eng sog‘lom va uzoq umr ko‘rish uchun eng qulay uslub deb rasman tan olingan) 100 yosh bo‘lganlikni nishonlash imkoniyati oshadi. Biroq, yana bir omil bor – yashash joyi.

1-o‘rin: Gonkong, 84,7 yosh

2018 yilda Gonkong o‘zining azaliy raqiblari – Yaponiya va Italiyani ortda qoldirib, birinchi marta umr ko‘rish davomliligi eng yuqori bo‘lgan mamlakatlar reytingida yetakchiga aylandi. Gonkongdagi ayollar 87,3 yil, erkaklar esa 81,3 yil umr ko‘rishlari mumkin. Shifokorlarning fikricha, bunday yuqori umr ko‘rish siri Gonkongning

qulay infratuzilmasi, yaxshi ijtimoiy taʼminot va qulay ekologik vaziyatdadir. Bundan tashqari, Gonkongdagi Xitoy universitetining tibbiyot professori Guo Jirui taʼkidlaganidek, tez-tez choy ichish, tuz miqdori past bo‘lgan bug‘da pishirilgan ovqatlarni isteʼmol qilish, imkon qadar uzoq vaqt ishlash, sport bilan shug‘ullanish – ayniqsa qarilikda va oila aʼzolari bilan yaqin aloqada bo‘lish uzoq umr ko‘rishga yordam beradi.

2-o‘rin: Yaponiya, 84,5 yosh

Birlashgan Millatlar Tashkiloti maʼlumotlariga ko‘ra, Yaponiyada o‘rtacha umr ko‘rish Gonkongdan bir necha oy orqada, mamlakat janubida joylashgan Okinava oroli esa uzoq umr ko‘ruvchilar soni bo‘yicha jahon rekordchisi hisoblanadi. Ushbu hodisani o‘rganayotgan olimlar yaponiyaliklarning uzoq umr ko‘rishlari, birinchi navbatda, soyalik tofu pishloqi, shirin kartoshka va baliqlarga boy anʼanaviy ovqatlanish bilan bog‘liqligini taxmin qilmoqdalar. Bundan tashqari, keksa yoshga etgan yaponlar hali ham jamiyatning to‘la huquqli aʼzolari bo‘lib qolishadi: ular faol ijtimoiy hayot kechiradilar, ko‘p muloqot qiladilar va sport bilan shug‘ullanadilar. Bularning barchasi sog‘likka va umr ko‘rish davomiyligiga ijobiy taʼsir ko‘rsatadi, kundalik stress darajasini pasaytiradi.

3-o‘rin: Shveytsariya, 83,6 yosh

Shveytsariya umr ko‘rish davomiyligi eng yuqori bo‘lgan mamlakatlar reytingida uchinchi o‘rinni egallaydi, ammo erkaklarning o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi bo‘yicha u dunyoda yetakchi hisoblanadi. Shveytsariyaliklar o‘rtacha 81 yil yashaydi. Dunyoning eng gullab-yashnagan davlatlaridan birining fuqarolari tayanishi mumkin bo‘lgan mukammal sog‘liqni saqlash va ijtimoiy yordamdan tashqari, uzoq umr ko‘rishga pishloqli diyeta taʼsir qiladi (uning muntazam isteʼmol qilinishi insult xavfini sezilarli darajada kamaytiradi, shuningdek, yurak-qon tomir sog‘lig‘ini yaxshilaydi) va sut mahsulotlari, shuningdek, faol hayot tarzi va toza havoda ayniqsa uzoq yurish odati ijobiy taʼsirga ega.

4-o‘rin: Singapur, 83,5 yosh

Dunyoda chaqaloqlar va onalar o‘limining eng past ko‘rsatkichlari, sog‘liqni saqlash tizimining kasalliklarning (birinchi navbatda, saraton) oldini olish va erta aniqlashga qaratilgani, shuningdek, sport bilan shug‘ullanish va kundalik stressni yengish uchun qulay shahar muhiti – bular Singapurliklarning uzoq umr ko‘rishiga yordam beradigan omillar. Baʼzi ekspertlarning fikricha, uzoq umr ko‘rishga boshqa mamlakatlarga nisbatan alkogol va sigaretaning kamroq mavjudligi taʼsir qiladi: ularning sotilishiga yuqori soliq solinadi va ular boshqa mamlakatlarga qaraganda bir necha baravar qimmat.

5-o‘rin: Italiya, 83,4 yosh

Yuz yoshni qarshilaganlarning yana bir “maskani” Italiyada joylashgan: Kampaniya tumanidagi Assiaroli shahrida aholining 20 foizi allaqachon 110 yoshini qarshi oldi. Italiyada erkaklarning o‘rtacha umr ko‘rishi 81 yoshni, ayollarniki esa 95 yoshni tashkil qiladi. Qulay iqlim, Yevropadagi eng yaxshi sog‘liqni saqlash tizimlaridan biri, katta oilalarda yashash va keksalikka qadar ijtimoiy faol bo‘lish odati? Albatta, bularning barchasi umr ko‘rish davomiyligiga taʼsir qiladi, ammo tadqiqotchilar italiyaliklarning uzoq umr ko‘rishining asosiy sababi O‘rta yer dengizi diyetasi ekanligiga aminlar. O‘rta yer dengizi diyetasining asosini tashkil etadigan ko‘p miqdorda yangi sabzavot va mevalar, zaytun moyi, baliq, sut mahsulotlari, shuningdek yong‘oq inson tanasining deyarli barcha tizimlariga foydali taʼsir ko‘rsatadi, bu esa salomatlikni saqlashga va keksalikka qadar faol bo‘lishga, umrni uzaytirishga yordam beradi.

Uzoq umr ko’rish arifmetikasi

Agar siz ushbu mamlakatlarda o‘rtacha umr ko‘rishga taʼsir qiluvchi omillarni tahlil qilsangiz, uzoq umr ko‘rish uchun o‘zingizning retseptingizni tuzishingiz mumkin: oila va do‘stlar bilan ijtimoiy aloqalarni saqlang, nafaqaga chiqqandan keyin ham o‘zingizni muhim va kerakli his qiladigan sevimli mashg‘ulotni toping, sport va jismoniy tarbiya bilan shug‘ullaning (toza havoda bo‘lgani afzal), ko‘proq baliq, pishloq, sut mahsulotlari, meva va sabzavotlar isteʼmol qiling, yomon odatlardan voz keching va eng muhimi, optimist bo‘ling. Chunki uzoq umr bizga nega kerak, agar undan zavqlanishni bilmasak!

Manba: mhealth.ru

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi.