Inson tanasining chidamliligining chegarasi bormi?

Total
0
Shares

Insonning jismoniy barkamolligining chegarasi qayerda? Bu savol ko’pincha professional sportchilar va shunchaki havaskorlar tomonidan so’raladi, ammo endi olimlar bu savolga javob berishga tayyor.

Jismoniy faoliyatning ma’lum chegarasi bor, undan keyin hatto eng kuchli tana ham qulay boshlaydi. Ma’lum bo’lishicha, uzoq muddatli mashqlar haqida gap ketganda, bu cheklov – dam olish paytidagi metabolizm tezligidan 2,5 baravar yuqori kaloriya sarfi bo’ladi. Qizig’i shundaki, bu ko’rsatkich insonning jismoniy tayyorgarligi darajasiga umuman bog’liq emas. Kaloriyalar juda qizg’in sarflansa, bizning tanamiz o’zini energiya bilan ta’minlash uchun o’z to’qimalarini, shu jumladan yog’ zaxiralarini hazm qilishni boshlaydi.

Inson tanasi bardosh bera oladigan yukning yakuniy darajasini aniqlash uchun bir guruh tadqiqotchilar turli xil manbalardan olingan ma’lumotlarni tahlil qildilar – sportchilarning anamnezidan va masalan, mashg’ulot ustida ishlash uchun AQShning 4957 km ultramarafonidan, homiladorlik paytida tananing qanday yuklarga duchor bo’lishi haqidagi ma’lumotlardan. Guruh a’zolaridan biri, Dyuk universitetining evolyutsion antropologi Herman Pontserning so’zlariga ko’ra, bu ma’lumotlarning barchasi birgalikda inson qobiliyatlari chegaralarini aniqlashga yordam bergan.

“Asosan, bizning ichaklarimiz kuniga samarali ravishda hazm qila oladigan kaloriyalar sonining chegarasi bor”, deb hazillashdi u.

Barcha yuklar bir xil L shaklidagi egri chiziqni ko’rsatdi. Ma’lumki, biz energiyani dam olishda metabolizm tezligidan bir necha baravar tezroq sarflashimiz mumkin, ammo agar biz qisqa muddatli yuklar haqida gapiradigan bo’lsak. Shunday qilib, homiladorlik paytida sarflash metabolizmdan 2,5 baravar, velosiped poygasida – 4,9 va marafon paytida – 15,6 baravar oshadi!

Shu bilan birga, inson tanasi ma’lum bir barqaror chegarada qolish uchun kaloriya sarfini kamaytirishi mumkin – buning uchun energiyani to’ldirishdan ko’ra sekinroq sarflash kerak. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, qisqa muddatda tanamiz juda kuchli yuklarga qodir, ammo oxir-oqibat sekinlashishga qaror qiladi. Tadqiqotchilarning fikriga ko’ra, gap shundaki, ovqat hazm qilish tizimi juda tor joy va bizning tanamiz ovqatni tezroq yoqilg’iga aylantira olmaydi.

Xulosa qilib aytadigan bo’lsak, chidamlilik musobaqalariga tayyorgarlik ko’rayotgan sportchilarga energiya sarfi dam olish metabolizm tezligidan 2,5 baravar ko’p bo’lgan yuqori darajada xizmat ko’rsatish yaxshiroqdir. Biroq, tadqiqotchilar, shuningdek, ba’zi odamlar genetikasining o’ziga xos xususiyatlari yoki boshqa bir qator holatlarning kombinatsiyasi tufayli ushbu chegarani “buzishi” mumkinligini istisno qilmaydi – ammo bu umumiy qoidani tasdiqlovchi alohida holatlardir.

Manba: mhealth.ru

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi.